مبانی واصول مدیریت
مقدمتا بطورخلاصه دررابطه با این مطلب بایستی به هسته مرکزی یک جامعه که همان خانواده می باشد اشاره نمود.اصولا ابتدایی ترین شکل مدیریت ازخانواده شروع می شودوکم کم وتدریجا به بیرون از خانواد ه راه می یابد. در چنین حالتی مدیریت یک مدیریت تجربی است و اصول علمی و فنی در آن دیده نمی شود واصولا جایی برای اصول علمی وجود ندارد.در زمان فراعنه و ایران باستان نیزمدیریتها به این شکل بوده اند. افلاطون می گفته است تا حاکمان ما حکیم و حکیمان ما حاکم نگردندجامعه ی بشری روی سعادت را نخواهد دید.
در قرون وسطی که دوران تاریک نیز گفته می شود استثماروحاکمیت مطلق خاص مطرح بوده ولی بازهم دراین دوره چون قلمرو حکومتها وسیع بوده مجبوربوده اندبرای گرداندن جامعه علم مدیریت را بکار ببرند البته نه بشکل امروزی
رفته رفته با ظهوراسلام مدیریت معنا و مفهوم بهتری به خود می گیرد این مدیریت قسمتهای وسیعی از آسیا –آفریقا –و اروپا را دربرمی گرفته است وشعار آن اخوت و برادری بوده است.در زمان پیامبر اسلام (ص) تقسیم کار پیش می آمده و در رکاب ایشان حضرت علی (ع) مسئول امور قضایی و مالی آن حضرت بوده اندو در نامه های این دو بزرگوار مدیریت اسلامی به شکل بسیارعالی وپیشرفته به چشم می خورد.
در دوران رنسانس نیزبا اتحاد حکومتهای کوچکتر و ظهورحکومتهای بزرگ وارتشهای مقتدرعمدتا مدیریت نظامی بیشتر پا می گیرد هرچند که مدیریتهای حقوقی و سیاسی نیز وجود داشته است.
در قرن 19 برای گرداندن چرخ صنایع مدیریت صنایع بوجود میآید. ودر نیمه دوم قرن 19 آهسته آهسته با جمع آوری تجارب بزرگان لفظ مدیریت پی ریزی می شود. سپس با تشکیل تکنولوژی نا هنجار نظامی مدیریت گسترده پا می گیرد و کار به جایی میرسد که کم کم توسط دانشمندان کلاسیک غرب مدیریت علمی جای خود را در اجتماع بازمی کند.پس ازآن مدیریت کشاورزی ظهورمی کندو مدیریت فضای سبز نیز زیرمجموعه ای ازمدیریت کشاورزی است.
در قرآن کریم قریب به 1000 آیه وجود دارد که در آن کلمه( رب) بکار برده شده است و رب بمعنای مدیر –مدبر—مربی—قیم –مالک می باشد.اصولا اسلام مدیریت را یک ایدئولوژی می شناسد وازنظراسلام مدیریت یک نوع امانتداری است.
از دیدگاه نهج البلاغه زیر بنای فکری یک مدیر باید تقوی باشد.ومدیر باید
مقاوم و پایدار باشد.
میزان برای او حق باشد.
منظم باشد.
برخورد عاطفی داشته باشد.
عزل و نصب ها را با مطالعه انجام دهد.
با حکما و حکیمان مشورت کند.
*نظریه های کلاسیک مدیریت
اولین شخصی که مدیریت را ازدیدگاه تاریخی بحث کرده وآن را به مسائل جامعه شناسی ربط داده است و بوروکراسی را سازمانی مقتدروقوی می داند ماکس وبر( قرن 18 –19) می باشد. او معتقد است که کلیه امور را میتوان بنحو مقتضی با استفاده از بوروکراسی رفع و رجوع کرد.
بعد ازوبرشخص دیگری بنام فایول که مهندس معدن در فرانسه بوده است با نوشتن رساله عمومی مدیریت صنعتی علمی ترازوبربا مسئله برخورد کرده و بجای عبارت اداره کردن امور لفظ مدیریت را بکار برده است.
*اصول مدیریت که فایول پیشنهاد می کند.
تقسیم کار
اختیارومسئولیت
انضباط
وحدت فرماندهی
هدایت
تقدم منافع عمومی
پرداخت حقوق و دستمزد
تمرکز
سلسله مراتب
نظم و هماهنگ کردن
عدالت
ثبات وضع خدمتی
ابتکار
روح همکاری دسته جمعی
و بالاخره درعصرمعاصر(گیلو لیک ) که در شهرداری نیو یورک کارمی کرده وظایف مدیر را در 7 آیتم زیر بیان می کند.
*برنامه ریزی
*سازماندهی
*کارگزینی
*فرماندهی
*هماهنگی
*گزارش نویسی
*بودجه نویسی
لذا بر اساس گفته های فوق تعاریف مختلفی از مدیریت می شود که مهمترین آن عبارت است از:
مدیریت عبارت است از هنر و علم هدایت و هماهنگی کوششهای انسانی و تلاش در جهت نیل به اهداف سازمانی.
*وظایف ده گانه مدیر
تصمیم گیری
برنامه ریزی
سازماندهی
هماهنگی و کنترل
ایجاد انگیزه وابتکار
چاره جویی و پیشگیری
بررسی وارزیابی عوامل پیروزی وناکامی
جمع آوری اطلاعات و آمار
جذب نیروی انسانی
تنبیه و تشویق
*آفات تصمیم گیری
عجله کردن درامورودستپاچگی
استبداد رای
تردید و دو دلی
وسواس دربرخورد با مسائل
تسویف ( امروز و فردا کردن)
ترس و وحشت
*فاکتورهای برنامه ریزی
آمار و اطلاعات
مشخص نمودن هدف
مشخص نمودن لوازم
زمان بندی
پیش بینی موارد اضطراری
پرهیزازهرگونه ابهام و کلی گویی
*سازماندهی
هر کاری باید مسئول داشته باشد.
واگذاری مسئولیتها در حد تخصص و لیاقت افرادباشد.
حالت مجموعه داشته باشد.
تمام افراد باید بطریقی با مدیریت درارتباط باشند.
*هماهنگی
هماهنگی باید بر اساس نظم –برادری—قاطعیت بدورازاستبداد-و آموزش باشد.
*جمع آوری اطلاعات و آمار
باید مبتنی برواقعیات باشد.
اطلاعات باید شکل آماری داشته باشد.
"""""""""" مستمر و منظم باشد.
""""""""" مستند باشد.
*جذب نیروی انسانی
مدیر باید مستقیم و یا غیر مستقیم در گزینش همکاران خود دخالت داشته باشد.
از آفات بزرگ در گزینش افراد انتخاب همکاران بله قربان گومی باشد.
حضرت علی (ع) : برحذرباش ازاینکه خود پسند باشی و به هرچیزترا خوش آید اطمینان پیدا کنی و از مدح و ثناخوانی لذت ببری.
*تشویق و تنبیه
*چه کسانی باید تشویق شوند
مسئولیت پذیرباشد.
وظیفه را بخوبی انجام داده باشد.
باحضوروعدم حضورمدیرتغییری درکارایی او ایجاد نگردد.
نشان دادن ایثاروفداکاری
و...
*خصوصیات تشویق
تشویق نباید باعث غرورشود.
تشویق یک نفرنباید باعث توهین به دیگران شود.
تشویق نباید پرخرج وهزینه باشد.
میان تشویق و کارانجام شده باید تناسب باشد.
تشویق باید درحضورجمع باشد
تشویق بایدبراساس ضوابط باشد نه روابط
*ویژگیهای عمده مدیر (از دیدگاه اسلام)
ایمان به هدف
علم
قدرت
امانت ودرستکاری
صداقت وراستی
حسن سابقه
وراثت صالحه
سعه صدر( تنگ نظری—دستپاچگی—و سخت گیری نکند)
دلسوزی وعشق به کار
تجربه و آزمودگی
شجاعت وقاطعیت
عدالت ودادگری
پایگاه مردمی
پایبند بودن به اصول و ضوابط
*آفات مدیریت
تبعیض بی دلیل قائل شدن بین افراد
سپردن کارها بدست افراد نا لایق
راه دادن افراد متملق و چاپلوس به محدوده کار
حب ثنا ء ومدح
جاه طلبی
مال اندوزی
تنگ نظری
حساسیت نسبت به بعضی یا همه همکاران
اعتناء به شایعات و ترتیب اثر دادن به آنها
اسراف و تبذیر
از دست دادن فرصتها
هدر دادن نیروهای لایق ( بخاطر مسائل کوچک و کینه توزی)
چسبیدن به نقاط ضعف و رها کردن نقاط قوت
هواپرستی و هوس بازی
انتقامجویی
استبداد رای
عجله و شتاب کردن درکارها
سوء ظن مفرط
خوش بینی زیاد
غروروغفلت
عصبانیت وخشونت
انعطاف ونرمش بیش ازحد
عدم اعتماد به همکاران
انحصارطلبی و قبضه کردن کارها
ترجیح دادن افراد ضعیف به جای افراد قوی
لجاجت دراشتباه وغفلت
عدم عفت درکلام
آلوده شدن به کارهای جزیی و بعضا اجرایی
عدم رعایت ادب در برخوردها
ترک صراحت و بطور کلی دورویی
*برنامه ریزی
برنامه ریزی باید دارای پارامتر زمان—علم---دقت ---هدف –ونحوه اجرای برنامه باشد.
*مراحل برنامه ریزی
شناخت موقعیت فعلی
شناخت موقعیت بعدی
تعیین راستای حرکت و جهت آن(خط مشی)
چگونگی حرکت و اجتناب ازانحراف
تعیین وسایل وامکانات و تداوم حرکت
تعیین وظایف و مسئولیتهای عوامل دخیل درکار
زمان بندی
تعیین طول مسیر کار
تدوین مطالعات انجام شده
تنظیم اولویتها
تدوین برنامه عملیات
اجرای برنامه
ارزشیابی
حصول به هدف نهایی
قضاوت درمورد نحوه فعالیتهای انجام شده
کسب تجربه برای عملیات بعدی و اصلاح و پیگیری
انشا ء ال... در برنامه های بعدی در رابطه با مدیریت فضای سبز با( استفاده از موارد فوق )مفصلابحث خواهیم کرد.
مدیریت وبلاگ افتخار دارد در زمینه های مختلف بشرح زیر در خدمت علاقمندان,متقاضیان و همکاران عزیزباشد.طراحی فضای سبزومنظر(با استفاده از جدید ترین نرم افزارهای موجود) , نظارت , مشاوره, ویزیت مستمر فضای سبز و باغات, ارائه برنامه نگهداری و امثالهم