مبحث نور و نورپردازی 

                                                                                                             در طراحی فضای سبز همواره نور یک عنصر بسیار مهم ,و اساسی به شمار می رود زیرا کلیه نقاط کانونی فضای سبز, درب ورودی ، خیابانها ، آلاچیق ها ، استخر و برکه ، آبشار ، فوراه ها ، مجسمه ها ، محل نشستن, راهروها و دیگر وسایل زینتی باید امکانات روشنایی داشته باشد. در غیر اینصورت از فضای سبز طراحی شده در شب نمی توان استفاده نمود.  نور یک عامل مهم برای تفکیک رنگ ها و تعریف راهها و معابر در شب می باشد. در صورت نبودن نور همه چیز را سیاه و سفید می بینیم.لذا نیاز به نور در شب به بیشترین حد خود می رسد.

 

نور در ايجاد سايه‌روشن و نمايان ساختن رنگ‌ها، نقش عمده‌اي دارد. نور ضمن عبور از آسمان(جو)، توسط ذرات گرد و خاك در طول موج آبي باز تابیده مي‌شود و زمينه‌اي نيلي‌فام به كوه‌هايي كه در فواصل دور ديده مي‌شوند مي‌دهد.. بنابراين نور مي‌تواند براي نشان دادن فاصله يا ژرفا، مورد استفاده قرار گيرد. با عبور خورشيد در آسمان سايه‌هايي روي زمين تشكيل مي‌‌شوند كه پيوسته تغيير مي‌كنند و با آن‌كه خود، چشم‌اندازهاي زيبايي مي‌سازند ممكن است در طراحي ايجاد شده، اختلال  وارد كند. در شب، انداختن نور مصنوعي روي درختان و درختچه‌ها، همراه با طرحي كه سايه‌ي آن‌ روي زمين يا ديوار پديد آید، مي‌تواند چشم‌اندازهاي زیبا و  دلپذيري فراهم آورد.

در واقع نورپردازی قسمتی از طراحی شب پارک و باغ ها می باشد که به طور همزمان باید در طراحی کلی مد نظر قرار گیرد و تابع سبک و روح حاکم بر فضا گردد. عناصر روشنایی می توانند در صورت طراحی مناسب به عنوان عناصر معماری در روشنایی روز نیز استفاده گردند؛ در غیر این صورت می بایست با محیط همخوان و یا پنهان شوند.

هر فضا دارای خصوصیاتی است که طرح نورپردازی باید در راستای تقویت آن خصوصیات باشد. استفاده از تکنیک های نور پردازی و شناخت صحیح ویژگی های نور به طراحی مناسب به سیمای شبانه کمک می نماید

 

نورپردازی فضاهای مختلف پارک، نیاز به شناخت روشها و فنون مختلف نورپردازی و استفاده صحیح از ویژگی های نور و ارتباط با محیط پیرامونش را دارد. نورپردازی در پارک شهری می بایست در راستای اهداف زیر باشد؛

1- کمک به خوانایی نقاط عطف، نشانه ها، مسیرهای عبورو مرور و مناطق پر تراکم

2- تسهیلاتی برای حرکت پیاده ها و وسایل نقلیه، ترویج ایمنی بیشتر در محیط

3- کمک به تاکید نقاط کانونی,نقاط عطف پارک و تشویق استفاده کنندگان در شب.

 

 

ویژگیهای قابل توجه در نورپردازی نقاط مختلف فضای سبز

 مجموعه های ورودی

  • ورودی های اصلی یا فرعی عموماً با عنایت به این مسئله باید قابل رویت بودن و تشخیص آنها از فضای اطراف به سهولت انجام گیرد. بنابراین برای نورپردازی این قسمت هاعمدتاً از چراغهای پرنور و نورافکن استفاده گردد. استفاده از زاویه تابش مناسب به گونه ای که موجب خیرگی چشم در افراد نگردد و علاوه بر آن در ایجاد زیبایی فضای ورودی نیز موثر باشد، از ویژگیهای نورپردازی این قسمتها ست.

مسیرهای چند منظوره

  • شدت نور، زیبایی، فواصل چراغها نسبت به یکدیگر و نسبت به عرض خیابان از جمله مسایلی هستند که در مقوله فوق  اهمیت بسزایی دارند. بوسیله نورپردازی می توان مسیرهای عبور و مرور را طراحی و تعیین موقعیت  نمود. همچنین نور مورد استفاده برای روشن کردن این قسمت ها بر فضای سبز ایجاد شده اثر مستقیم دارد.

فضاهای سبز

نورپردازی حجم های مختلف گیاهی از قبیل بته زارها و سایر گیاهان انبوه می توانند در برقراری ویژگیهای بصری روی بیننده  تاثیر بگذارند و دسترسی بهتر به این گونه فضاها و تسلط بر آنها و همچنین بر وضوح پوشش های گیاهی می تواند موثر باشد. باید توجه داشت که گل، چمن، درخت و گیاهان مختلف به رنگهای گوناگون خودنمایی می کنند و هر کدام از آنها، در روشنایی بخصوصی جلوه دارند. بنابراین باید برای روشن کردن آنها از روشهای متفاوتی استفاده نمود. بسیار از گیاهان که در طول روز با نور طبیعی قابل توجه نیستند وقتی در زمینه تاریک نورپردازی شوند منظره جالبی را ایجاد می کنند، درختان بعنوان اعضاء اصلی و حاکم بر فضای سبز هستند، لذا می توانند بعنوان عناصر نوری عظیم مورد استفاده قرار گیرند .

سطح دریاچه- آبنما و...

تابانیدن نور بر آبهای راکد ایجاد زیبایی نمی کند، بلکه باید با استفاده از آینه و شیشه نور تغییر جهت داده را بر آب تابانید تا تصویر درختان و سایر اشیاء در آن انعکاس یابند.  در مورد فواره های مجموعه رقص آب نیز نوررا بایستی از میان پودر آب عبور داد و لذا، می توان لامپهای رنگی را در زیر سطح آب نصب نمود.

انواع زمین بازی

مهمترین و اصلی ترین مطلبی که برای روشنایی زمین بازی مطرح است ایمنی می باشد که از دو جهت قابل بررسی است؛ نخست از جهت ایمن بودن وسایل روشنایی مورد استفاده در این بخش و دومین مطلب مربوط به تامین روشنایی کافی جهت بازی است. زاویه نورافکن ها باید طوری تنظیم شود که حتی المقدور، در تمام نقاط مختلف میدان، روشنایی یکسان وکافی و بدور از چشم زدگی داشته باشد. همچنین ترکیب نورافکن ها در اطراف زمین ایجاد سایه های تند و طولانی را ننماید.  

محلهای نشیمن

  • طراحی نور پردازی، در محل های نشستن باید دارای ویژگیهای روانشناسانه باشد، بطوریکه افراد به هنگام نشستن و استراحت در مکانی که واجد نورپردازی مناسبی است باید احساس آرامش و امنیت نماید و جنبه های خصوصی گرایانه فضا بطور کامل از بین نرفته باشد. این مکانها از یک سو نباید بوسیله نورافکن ها و چراغهای پر نور محاصره شوند و از سوی دیگر نیز نباید در تاریکی فرو رفته و یا با نورهای بسیار ضعیف طراحی شوند.

سایبانها و آلاچیق ها

از این عناصر که معمولاً بصورت توقف های یک یا چند ساعته و به منظور نشستن، استفاده می شود. نیازمند نوری ملایم و نرم شده می باشد. به همین منظور استفاده از ابزارهای نورپردازی در لابلای پوشش گیاهی موجود و یا بین دیواره و سقف سایبانها و آلاچیق ها مناسب می باشد.

پارکینگ

  • در نور پردازی پارکینگ برای اینکه روشنایی کافی به نقاط دور از محل نصب چراغ برسد، چراغهایی بکار گرفته می شوند که حداکثر شدت نور آنها در زاویه ی 70 تا 75 درجه عمودی اتفاق افتد. با استفاده  از این چراغها می توان فاصله چراغهای مجاور را تا حدود 5/4 برابر ارتفاع نصب انتخاب نمود و یکنواختی کافی در شدت روشنایی بدون ایجاد چشم زدگی به دست آورد.

تابلو ها و عناصر نشانه (همانند پرچم های ورودی و تابلو های راهنما و ....)

بهترین راه برای نورپردازی اشیا استفاده از نورهای مختلف به صورت توامان است. یک منبع نور به وسیله تضاد بین سطح جسم و سایه تیز آن باعث برجسته شدن شکل و فرم شی و منبع نوری دیگر با روشن کردن سطح شی باعث وضوح جزییات شی می گردد.