مصوب مجمع تشخیص مصلحت نظام1388/5/13   
ماده 1- تعاریف
واژگان به کاربرده شده در این آئین نامه به شرح بندهاي ذیل تعریف می شوند:
الف- نهال : گیاه داراي ساقه (تنه) چوبی منفرد که محیط بن آن کمتر از پانزده ( 15 ) سانتیمتر باشد.


ب – درخت : گیاه خشبی (چوبی) داراي ساقه منفرد اعم از درخت داراي میوه ماکول (مثمر) و سایر درختان(غیر مثمر )
که محیط بن آنها از پانزده سانتی متر کمتر نباشد.
تبصره – درخت مو با هر بن و بوته هاي چاي مشمول این تعریف می باشد.


ج- بن درخت : محل تلاقی تنه درخت یا نهال با سطح زمین است . در صورتی که درخت در سطح زمین به چند ساقه
منشعب شده باشد بن قطورترین ساقه ملاك عمل خواهد بود و بقیه ساقه ها شاخه محسوب می شوند.


د- باغ : از نظر این آئین نامه به محلی اتلاق می شود که حداقل یکی از مشخصات ذیل داشته باشد:
1- داشتن حداقل 500 مترمربع مساحت در صورت وجود بنا و مستحدثات در زمین به طور متوسط در هر شانزده ( 16
مترمربع محوطه باز خارج از ساختمان یک اصله درخت و در صورت عدم سابقه احداث بنا به طور متوسط هر بیست و
پنج ( 25 ) مترمربع یک اصله درخت مثمر و یا غیر مثمر و یا ترکیبی از آنها غرس شده باشد . قطع و امحاي درختان
موجب عدم احتساب تعداد درختان کسر شده در آمار (لحاظ شده در این بند) نخواهد بود.


2- دارا بودن سند مالکیت و یا سند مادر قبل از تفکیک به عنوان باغ ، باغچه، زمین مشجر و باغ عمارت.
3- دارا بودن سابقه رأي دایر باغ، دایر باغچه ، دایر مشجر از کمیسیون ماده دوازدهم ( 12 ) قانون زمین شهري.
4- محلهائی که در حریم شهر توسط وزارت جهاد کشاورزي باغ شناخته شده اند.
5- محلهائی که به تشخیص شوراي اسلامی شهر باغ شناخته می شوند.
ه - فضاي س بز شهري : عرصه هاي مشجر و داراي پوشش گیاهی در محدوده و حریم شهرها که داراي مالکیت
عمومی ، دولتی و خصوصی باشند.
 
ماده 2- حدنصاب تفکیک باغات در محدوده شهرها 2000 مترمربع و در حریم شهرها براساس حدنصاب مشخص شده
در قانون جلوگیري از خرد شدن اراضی کشاورزي (صرفاً در مورد باغات ) و آئین نامه مصوب هیأت وزیران آن می باشد.
 
ماده 3- شهرداري مکلف است قبل از صدور پروانه ساختمانی براي بررسی هر نوع تغییر وضعیت و تعداد درختان املاك
و اراضی موضوع ماده 1 این آئین نامه و صدور پایان کار آن دسته از املاکی که پس از صدور پروانه ساختمانی وضعیت
و تعداد درختان موجود در عرصه آنها دچار تغییر شده است، موضوع را از کمیسیون هاي ماده 7 آئین نامه و در مورد
باغات واقع در حریم شهرها قبل از صدور پروانه ساختمانی، مراتب را از دبیرخانه کمیسیون تبصره یک ماده یک قانون
حفظ کاربري اراضی زراعی و باغها مستقر در سازمان جهاد کشاورزي استان استعلام نماید.
 
ماده 4- کاشت، حفاظت و آبیاري درختان و فضاهاي سبز معابر ، میادین ، بزرگراهها و بوستانهاي عمومی واقع در داخل
محدوده شهرها به استثناي بوستان هاي محیط زیست و مناطق چهارگانه موضوع بند الف ماده 3 قانون حفاظت و
بهسازي محیط زیست از وظایف شهرداري است.


تبصره 1- حفظ، نگهداري و آبیاري درختان در سایر محل هاي مشمول قانون به عهده مالکین ، ساکنین (بهره برداران)
و متصرفین آنها است.
تبصره 2- در مورد موقوفات ، متولیان و متصدیان یا قائم مقام قانونی آنان یا مستأجرین ، بهره برداران و متصرفین
مسئول آبیاري و نگهداري درختان هستند.
تبصره 3- در صورت ا همال در نگهداري درختان مشمول قانون ، شهرداري موظف است با اخذ مجوز از دادستان ، راساً
نسبت به آبیاري و نگهداري آنها اقدام و هزینه هاي متعلقه را با پانزده درصد ( 15 %) اضافی به عنوان کارمزد از مالک
دریافت نماید لاکن در صورت اعلام مالک مبنی بر عدم توانائی در نگه داري درختان شهرداري مجاز است درخصوص
حفظ و نگهداري درختان به مالک مساعدت نموده و تنها هزینه هاي مترتبه را از وي دریافت نماید. در صورت استنکاف
مالک یا متصدي از پرداخت هزینه هاي فوق الذکر، اداره اجراي احکام ثبت محل با دستور دادستان مکلف است نسبت
به وصول و واریز آن به حساب شهرداري طبق اجراي اسناد لازم الاجرا اقدام نماید.
 
ماده 5- براي قطع و جابجائی هرگونه درخت در معابر و اماکن عمومی ، دولتی و خصوصی واقع در محدوده و حریم
شهر، با درخواست مالکین، متولیان ، متصدیان و اشخاص مسئول این اماکن ، در موارد زیر پس از تصویب کمیسیون
موضوع ماده 7 این آئین نامه ، شهرداري مکلف به صدور مجوز می باشد:


الف- درخت غیر مثمري که به سن بهره وري رسیده باشد و به قصد انتفاع از چوب آن درخواست قطع داده شده باشد
که در این صورت باید به جاي آن توسط مالک یا متقاضی مجدداً درخت غرس شود . چنانچه شهردا ري مایل به حفظ
درخت باشد، بهاي عادله چوب آن را با توافق با مالک پرداخت می نماید و در صورت اختلاف بهاي آن طبق نظر
کارشناس رسمی دادگستري تعیین و به مالک پرداخت خواهد شد.


ب – درختی که به علت آفت زدگی ، بیماري ، انگل و یا علل غیر عمد دیگر خشک شده و یا احتمال س رایت آفت و
بیماري از آن به دیگر درختان و گیاهان وجود داشته باشد ویا احتمال سقوط آن برود که در این صورت باید به جاي آنها
نهال به میزان دو برابر محیط بن درخت غرس شود. (مطابق تبصره 2 انجام شود)


ج- درخت در محل احداث ساختمان و یا مسیر راه ، کانال و مجاري آب ، خ طوط انتقال برق ، لوله کشی نفت ، گاز ،
تلفن و نظایر آن قرار گرفته باشد و یا به هر نوعی مانع از اجراي طرح هاي عمرانی و عمومی باشد.
د- درخت واقع در معابر و یا میادین مانع عبور و مرور طبیعی باشد و یا وجود آن براي مالکین و ساکنین مزاحمت ایجاد
کرده باشد.


تبصره 1- کلیه دستگاههاي ارائه دهنده خدمات شهري (از قبیل آب ، فاضلاب، گاز، برق، مخابرات، شرکت پخش
فرآورده هاي نفتی و شهرداري و سازمان هاي وابسته به آن ...)موظفند قبل از انجام هرگونه عملیات عمرانی که مستلزم قطع درختان و یا تخریب فضاي سبز باشد، علاوه بر سایرمجوزهاي لازم، از شهرداري (کمیسیون موضوع ماده 7 آئین نامه) مجوز اخذ نمایند.
 
تبصره 2- در مورد بندهاي (ج) و (د) اولویت با انتقال درختان در فصل مناسب با نظارت شهرداري و با رعایت اصول
علمی و فنی می باشد و در صورت اجتناب ناپذیر بودن قطع درخت و عدم امکان واکاري می باید با رعایت اصول ایمنی
به ازاي درختهائی که اجازه قطع آن از طرف کمیسیون ماده 7 این آئین نامه صادر می شود به تعداد دو برابر مجموع
محیط بن ها در محل تعیین شده که شهرداري معین می کند غرس نماید.
تبصره 3- عوارض قطع درخت موضوع این ماده طبق تعرفه اي که به پیشنهاد شهرداري به تصویب شوراي اسلامی
شهر می رسد، توسط شهرداري اخذ خواهد شد.
تبصره 4- ف عالیت و بهره برداري از خزانه، قلمستان یا عمده فعالیت آنها براساس مجوز و دستورالعمل شهرداري بلامانع
است.


ماده 6- در صورتی که شخص یا اشخاص اعم از حقیقی یا حقوقی موجبات اتلاف و امحاي درختان موضوع قانون را
فراهم آورند شهرداري در اجراي ماده 3 این آئین نامه موظف است نسبت به تعقیب جزائی و اخذ جریمه از طریق مراجع
قضائی و پیگیري جبران خسارت وارده اقدام نماید.
مأمورین شهرداري که در اجراي ماده 5 این قانون از انجام این وظیفه تعلل نموده و به موقع اقدام نکنند متخلف شناخته
شده و مورد تعقیب قانونی قرار خواهند گرفت.
 
ماده 7- به منظور نظارت بر حسن اجراي قانون و آئین نامه اجرائی آن و تشخیص باغات کمیسیونی مرکب از اعضاي
زیر در هر شهرداري تشکیل می شود:
الف- یکی از اعضاي شوراي اسلامی شهر به انتخاب شورا.
ب- یک نفر به انتخاب شهردار ترجیحاً معاون شهرسازي و یا معاون خدمات شهري شهرداري.
ج- مدیر عامل سازمان پارکها و فضاي سبز و در صورت عدم وجود سازمان پارکها و فضاي سبز در شهرداري، مسئول
فضاي سبز شهرداري.
تبصره 1- شهرداري موظف است براي صدور پروانه ساختمانی در عرصه هاي با مساحت بیش از 500 مترمربع که در
محدوده شهر واقع می باشد نظر کمیسیون فوق را اخذ نموده و مطابق آن عمل نماید.
تبصره 2- شهرداري موظف است در کلان شهرها براي صدور پروانه ساختمانی در عرصه هاي بین 500 تا 2000
مترمربع واقع در محدوده شهر کمیسیونی مرکب از اعضاي زیر را در هر یک از مناطق شهرداري تشکیل داده و نظریه
کمیسیون را اخذ و مطابق آن اقدام کند:
الف- نماینده شوراي اسلامی شهر به انتخاب رئیس شورا.
ب- مدیر منطقه شهرداري و در صورتی که شهرداري منطقه نداشته باشد، شهردار آن شهر
ج- نماینده مدیر عامل سازمان پارکها و فضاي سبز شهرداري ، در صورت عدم وجود سازمان پارکها و فضاي سبز در
شهرداري نماینده خدمات شهري شهرداري.
تبصره 3- جهت تشخیص باغات توسط شوراي اسلامی شهر، شهرداري موظف است درخواست مالک وذینفع یا
ماده 1 آئین نامه مذکور آمده است به کمیسیون ماده 7 ارسال نماید « د» درخواست خود را با سوابق و مدارکی که در بند
و نظر کمیسیون را که حداکثر ظرف مدت یک ماه صادر خواهد شد، به ذینفع ابلاغ کند. در صورتیکه ذینفع دو ماه بعد از
اخذ ابلاغ شهرداري به نظریه کمیسیون اعتراض داشته باشد، اعتراض خود را به شهرداري تقدیم خواهد کرد . شهرداري
آن را به شوراي اسلامی شهر ارسال خواهد داشت . نظر شوراي اسلامی شهر در مورد تشخیص با غ قطعی است . در غیر
اینصورت چنانچه مالک یا ذینفع پس از دو ماه به نظر کمیسیون مزبور اعتراض ننماید مصوبه کمیسیون بعنوان رأي
قطعی و نظر شوراي اسلامی شهر تلقی خواهد شد.
 
ماده 8- متقاضیان قطع، جابجائی یا سربرداري درختان باید درخواست خود را به شهرداري محل ارایه و فرم مخصوصی
که در این زمینه توسط شهرداري در اختیار آنان قرار داده می شود تکمیل و تحویل نمایند.
شهرداري مکلف است حداکثر ظرف مدت یک هفته از تاریخ تسلیم و ثبت، درخواست متقاضی را به کمیسیون ماده 7
موضوع این آئین نامه ارجاع نماید . کمیسیون مزبور مکلف است حداکثر ظ رف مدت یک ماه درخصوص درخواست
متقاضی اتخاذ تصمیم نماید و شهرداري حداکثر ظرف مدت یک هفته از تاریخ ابلاغ نظر کمیسیون، موضوع را به
متقاضی اعلام نماید . در صورت عدم اتخاذ تصمیم توسط کمیسیون یا تأخیر در ابلاغ پس از موعد مذکور، شهرداري
مکلف است حسب تقاضاي متقاضی مجوز صادر کند.
تبصره 1- شهرداري و متقاضی تحت هیچ شرایط قبل از دریافت مجوز لازم، مجاز به قطع درخت یا سربرداري با
جابجائی آن نخواهد بود.
تبصره 2- شهرداري موظف است در صورت درخواست متقاضی براي جابجائی یا سربرداري درخت رعایت ضوابط و
اصول علمی و ایمنی را نموده و امکانات و تسهیلات مورد نیاز را در قبال دریافت اجور و هزینه هاي مترتبه در اختیار
متقاضی قرار دهد.
 
ماده 9- کمیسیون ماده موظف است ضوابط مربوط به رعایت اصول فنی و ایمنی و همچنین نحوه استفاده از تجهیزات
و امکانات شهرداري براي سربرداري و جابجائی درختان و فضاهاي سبز را تدوین نموده و پس از تصویب شوراي
اسلامی شهر اعلام عمومی نماید.
تبصره – هرگونه جابجائی درختان توسط مالکین، متصدیان و ذینفعان و شهرداري در محدوده و حریم شهر ودر معابر و
اماکن عمومی و خصوصی با اخذ مجوز از کمیسیون موضوع ماده 7 امکان پذیر است . در غیر این صورت شهرداري
موظف به جلوگیري است. سربرداري و هرس طبق دستورالعملی که توسط شهرداري تهیه و ابلاغ خواهد شد صورت می
پذیرد تا موجب رشد درختان و جلوگیري از خشک شدن آنها گردد.
 
ماده 10 - در اجراي مواد 1 و 7 قانون حفظ و گسترش فضاي سبز در شهرها و اصلاحیه هاي آن شهردا ري موظف
است شناسنامه باغات مشمول این قانون را به همراه مشخصات ذیل تهیه کرده و به روز نگهداري نماید:
الف- شماره پلاك ثبتی یا شماره نوسازي پلاك مشمول
ب- مساحت ملک
ج- نشانی دقیق محل شامل: شهر ، منطقه ، ناحیه، خیابان ، کوچه ، شماره ، نام مالک یا ذینفع
د- تعداد و مشخصات هر یک از درختان مشمول قانون به تفکیک نوع مثمر و غیر مثمر
ه- نام، مشخصات، سمت و امضاي مأمور تنظیم کننده اطلاعات شناسنامه که به عنوان ضابط دادگستري شناخته
می شود.
تبصره 1- شهرداري موظف است پس از شناسائی ، باغ هاي واقع در محدوده و حریم شهر آنها را روي نقشه و
و...) مشخص و اعلام نماید . این باغ ها به هیچ وجه، حتی در صورت قطع تمام درختان ، GIS) سامانه هاي مربوطه
بدون اخذ مجوزهاي قانونی از عنوان باغ خارج نخواهند شد.
تبصره 2- شهرداري موظف است نسخه اي از شناسنامه تنظیمی محل مزبور را به مالک یا ذینفع یا ق ائم مقام قانونی
وي ابلاغ نماید.
تبصره 3- شهرداري موظف است هر سال نسبت به پلاك کوبی حداقل بیست درصد فضاي سبز خود اقدام نمایند.
 
ماده 11 - شهرداري مکلف است از مشخصات درختان واقع در معابر، میادین، بزرگراه ها و بوستان هاي عمومی
فهرستی شامل نوع درخت ، محیط بن، مح ل کاشت و تاریخ گزارش، تهیه و تنظیم نموده و مراتب را با پلاك کوبی
و ...) منعکس نماید. GIS) روي درختان و روي سامانه هاي مربوط


ماده 12 - به منظور حفظ ، نگهداري و احیاي باغات و زمین هاي مشجر ، شوراي اسلامی شهر موظف است به منظور
حفظ و نگهداري باغات خصوصی، دستورا لعملهاي تشویقی براي ساخت و ساز محدود در این املاك را در چارچوب
قوانین و ضوابط شورایعالی شهرسازي و معماري ایران تهیه و تصویب نمایند.
 
ماده 13 - وزارت مسکن و شهرسازي و شهرداریها موظفند در جهت حفظ باغات مخصوصاً در شهرهائی که سرانه
فضاي سبز آنها کمتر از استاندار د است در مطالعات طرح جامع شهرها حتی الامکان باغات را در کاربري فضاي سبز
پیش بینی نمایند.
تبصره 1- شهرداریها و شوراهاي اسلامی شهر شرایطی فراهم نمایند تا با خرید باغات محدوده شهر، بوستانهاي شهري
در آنها احداث و در اختیار عمومی قرار گیرد.
تبصره 2- شهرداریها موظفند براي حفظ باغات بزرگ شهري حتی الامکان حمایت هاي لازم را از مالکان آنها به عمل
آورند.
تبصره 3- شهرداریها موظفند در شهرهائی که سرانه فضاي سبز آنها کمتر از استاندارد است، برنامه پنج ساله ادواري
براي حفظ و گسترش فضاي سبز شهر را تهیه و به تصویب شوراي اسلامی شهر برسانند.